Thôn Hà Xá

Hà Xá nằm bên hữu ngạn của sông Vĩnh Phước; làng được hình thành từ thời chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Có các giả thiết giải thích về tên gọi Hà Xá như sau: Thứ nhất do làng nằm bên sông Vĩnh Phước nên Hà Xá có nghĩa là ngôi nhà nhỏ ở bên sông (Hà là sông, Xá là ngôi nhà nhỏ). Cách thứ hai là do dòng họ Hà đến đây khai khẩn sớm hơn cả nên lấy họ của mình là Hà ghép với Xá để thành Hà Xá, có nghĩa là nhà cửa, làng mạc của họ Hà. Điều này cũng trùng khớp với cách ghép của một số làng trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Dù cách giải thích nào thì cũng khá đúng với tên gọi của làng Hà Xá.
Làng có phía Bắc giáp với phường Đông Lương (thành phố Đông Hà); phía Đông giáp làng Phú Áng (xã Triệu Giang); phía Nam giáp làng Tân Phổ, Kiên Phước (xã Triệu Ái); phía Tây giáp thôn Tràng Sòi (xã Triệu Ái).
Dân cư sinh sống chủ yếu ở 3 xóm: xóm Dưới, xóm Làng, xóm Rậy (Trước đây gọi là xóm Điền Bạn, xóm Cồn Khe, xóm Rậy Làng).
Nguyên quán của các bậc thủy tổ vốn là người miền Bắc vào khai hoang lập làng, mở mang bờ cõi vào đầu thế kỷ XVII. Những vị tiền bối đầu tiên vào đây có ngài tiền khai khẩn Hà Phước Thiện Đại Lang Tôn Thần sắc tặng Bổ Thổ Thành Hoàng; ngài nguyên khai khẩn Phan Giản Túc Đại Lang Tôn Thần và ngài Hậu Tăng Quang Khai Khẩn Hà Kinh Vĩ Đại Lang Tôn Thần. Với công lao khai hoang lập ấp, an dân hưng thổ các ngài đã được hoàng triều sắc phong Vi Dực Bảo Trung Hưng Linh Phò Tôn Thần; dân làng tôn là bậc Mộ Liệt và để ghi nhớ công đức của các ngài, dân làng đã lập miếu thờ phụng và dựng đôi câu đối để ghi công:
                     “Sáng nghiệp khai cơ, dự tiền khai nhi tịnh liệt
Quy dân lập ấp, thùy hận thế dĩ lưu phương”
và “Hà địa khai cơ thành tuấn chỉ
Xá đình khẩn hiện ngưỡng hồng du”.
Đến nay trải qua trên dưới 16 thế hệ con cháu của các họ tộc trong làng như họ Hà, họ Phan, họ Trịnh, họ Trần cùng với một số họ phái khác đã cùng nhau đoàn kết xây dựng hương thôn an cư lạc nghiệp cho đến ngày hôm nay.
Với sự cần cù, chịu thương chịu khó của cư dân trong làng đã biến một vùng đất hoang sơ giáp với rừng già nguyên sinh trở thành một vùng quê sơn thủy hữu tình, sông nước êm đềm, cây cối xanh tươi.
 

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây