Thôn Tân Phổ

Làng Tân Phổ nằm theo ngọn khe Su. Làng được hình thành từ đầu đời vua Tự Đức 1847, đến nay gần 200 năm hình thành và phát triển. Phía Đông giáp làng Kiên Mỹ (Triệu Ái), Phước Mỹ (Triệu Giang); phía Nam giáp làng Kiên Phước và Ái Tử; phía Bắc giáp làng Phú Áng (Triệu Giang); phía Tây giáp làng Hà Xá.
Làng Tân Phổ được lập nên nhờ công lao của các ngài tiền bối đầu tiên trong các dòng họ đến đây khai khẩn, đó là:
Họ Hồ Ngọc có nguyên quán thôn Phổ Lại, tổng Thanh Cần, Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên (nay là thôn Phổ Lại, xã Quang Vinh, huyện Quảng Điền). Ngài ra đi lập nghiệp đến An Bình, An Dạ rồi đến Phương Ngạn, Vệ Nghĩa (xã Triệu Long), thời gian sau lên Tân Phổ.
Họ Nguyễn Văn có nguyên quán tại Gốc Bầu, xã Hải Trí (nay là thị xã Quảng Trị). Ngài đến Thượng Phước (xã Triệu Thượng) rồi lên Tân Phổ lập nghiệp.
Họ Nguyễn Đức có nguyên quán tại làng Bồ Đề, tổng Quy Đức, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Tương truyền rằng: Ngài nguyên là họ Lê, là công thần của nhà Tây Sơn, giữ đến chức Đô Đốc. Sau khi vua Quang Trung băng hà, nhà Tây Sơn sụp đổ, gặp cảnh tang thương nên ngài lưu lạc đến thôn Phú Áng (xã Triệu Giang) vào khoảng năm 1798. Rồi ngài đổi từ họ Lê sang họ Nguyễn và lên Tân Phổ lập nghiệp.
Bên cạnh đó các dòng họ khai khẩn, có họ Trịnh Công có nguyên quán làng Phú Ốc, huyện Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên. Ngài ra lập nghiệp ở làng Lai Phước, xã Triệu Lương (nay là khu phố Lai Phước, phường Đông Lương), rồi sau đó đưa con cháu lên Tân Phổ (xã Triệu Ái) lập nghiệp cùng với các họ khác.
Ngoài ra, trên đất Tân Phổ ngày nay, vào năm 1927, ông Nguyễn Hoạch người làng Phương Ngạn (xã Triệu Long) đã đưa gần 10 hộ gia đình[1] là bà con họ hàng lên vùng Gia Nây, làng Tân Phổ để khai hoang và lập ra phường Phương Ngạn. Sau cách mạng tháng 8/1945 đến kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, phường Phương Ngạn với tư cách là một làng/thôn dần dần không còn tồn tại, những hộ dân còn lại rất ít đã nhập vào làng Tân Phổ như hiện nay nhưng tên phường Phương Ngạn vẫn còn in sâu trong tâm trí của những người ở lại. 
Trải qua 9 thế hệ con cháu của các dòng họ Hồ, Nguyễn Văn, Nguyễn Đức đến trước và một số họ phái khác đến sau cùng canh tác, sản xuất và lập nên làng Tân Phổ.
Từ buổi sơ khai, làng Tân Phổ chỉ là mảnh đất nhiều choi hốc, đồi dốc hiểm trở như Hốc Đương, Hố Râm, Động Đực Ô, Hố Dỏ… Với sự cần cù, không chịu khuất phục trước khó khăn, dân làng đã nỗ lực chế ngự thiên nhiên khắc nghiệt, cải tạo vùng đất hiểm trở thành từng vùng sản xuất và hình thành nên các xóm: xóm Ngoài (gần đường sắt), vùng giữa xóm Động, xóm Cây Trâm, bàu Thiệu.  

 
[1] Gia đình Nguyễn Hoạch, Nguyễn Miễn (Nguyễn Thành), Nguyễn Toàn (Nguyễn Oai), Nguyễn Trọng, Nguyễn Bật, Nguyễn Phức, Nguyễn Đỗ, ông thầy Cò,...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây